S.A./A.S.

İşletim Sistemleri Çalışma Mantıkları (Windows & Linux)

# Güç Düğmesi

Bilgisayarımızın üzerinde bulunan güç düğmesine tıklatmamızla birlikte anakartımızın bios yazılımı devreye girer.

# Bios (Basic Input Output System – Temel Giriş Çıkış Sistemi);

Anakart içinde gömülü olan bir yazılımdır. BIOS başlarken bilgisayarımızdaki donanımları test ve kontrol ederek başlatır ve olası hataları ekranımıza yansıtır.Bu süre zarfına POST (Power on Self Test – Güç Testi) denilmektedir. POST işlemi tamamlandıktan sonra BIOS MBR (Master Boot Record – Ana Önyükleme Kaydı)’ı başlatır.

# MBR (Master Boot Record – Ana Önyükleme Kaydı);

MBR hdd’mizin ilk sektörüdür ve bu sektörümüzde bilgisayarımızın kimliği bulunur.Tam olarak hangi bilginin nerede bulunduğu bir veri tablosu olarak bu bölümdedir. Burada ufak bir sistem parçası ile harddiskimizdeki bölümler üzerindeki işletim sistemlerinden hangisi başlatılıcaksa o başlatılır .Eğer tek bir işletim sistemimiz mevcut ise harddiskimiz bu aşamayı direk atlayıp açılışa geçecektir.

# PBR (Partition Boot Record  – Bölüm Açılış Kaydı);

Harddiskimiz üzerinde hangi bölümler olduğu MBR bölümümüzde bulunur. Her bölüm üzerinde de o bölüm hakkındaki bilgileri tutan bir bölüm açılış kaydı bulunur.
BIOS buradan aktif bölüm bilgisini aldıktan sonra iligili bölüme geçer ve oradaki PBR’yi okur.  PBR’de o bölüm hakkında bilgiler yer alır. Bölümün büyüklüğü, kullanılan dosya sistemi, küme büyüklüğü ve çalıştırılacak olan ilk dosyanın adı ki bu dosya da NTLDR dosyasıdır.

# NTLoader;

İşlem sırasınına göre ilk olarak BIOS MBR’den hangi bölümün aktif olduğunu bulur ve PBR’ye gider.Sonra PBR’den ilk başlatılacak olan dosya olan NTLDR bilgilerini alır.

# Boot Menüsü;

Bu aşamaya kadar BIOS PBR’deki ntldr dosyasını okur. Ntldr dosyası BOOT.İNİ dosyasına erişimi sağlar. BOOT.INI’de Hdd’de bulunan işletim sistemleri ve bu işletim sistemlerinin nerelerden yükleneceği bilgisi vardır. Önyükleme ekranını getiren dosyadır bu dosya. Buradan başlatılmak istenilen işletim sistemi seçilir.

# Ntdetect;

Ntdetect.com bilgisayardaki standart donanımları kontrol eder ve bunları registry(kayıt defteri)’ye yazar. Bu dosyanın olmadığı veya zarar gördüğü durumlarda NTDETECT failed mesajı alınır.

# Kernel/HAL;

Windows çekirdeğinin ve tüm donanım desteğinin yüklendiği kısımdır. Kıcık olduğumuz windowsun başbelası mavi ekran hataları buradan alınmaktadır. Donanımızda oluşan herhangi bir arıza v.b. durumlarda direk mavi ekranla karşı karşıya kalacağız demektir.

# Sürücü Yükleme;

Bilgisayarımızda bulunan tüm aygıtların sürücülerini yükler ve bunları kayıt defteri altına aktif olarak geçirir. Bu aşamada alınan hata ise bilgisayarın mavi bir ekran göstererek kitlenmesidir. Mavi ekranda hata iletisi olarak IRQ_LESS_OR_EQUAL alınabilir.

# Kernel’i Başlatmak;

Ntloader komut yetkisini Windows Kernel’e devreder. Burada karşılaşılan problemler ise bilgisayarımızın “Windows Başlatılıyor” ekranında donup kalmasıdır.Burada belli başlı hatalar meydana gelebilir eğer öğrenmek istiyorsanız pm atabilirsiniz.

# Windows Hizmetlerinin Başlatılması;

Windows hizmetlerinin başlatılabilmesi için Smss.exe, winlogon.exe, Isass.exe ,services.exe dosyaları yüklenir.Bu dosyalardan herhangi birinde bir sorun çıkarsa gene can sıkıcı mavi ekran hatalarını almaya başlarız.Mavi ekran hatalarımıza göre internetten araştırıp çözüm yolu geliştirebiliriz.Bütün bunlar tamamlandıktan sonra bilgisayarımızda oturum açma ekranı gelecektir varsa şifremizi girip masaüstü hizmetimizden yararlanmaya başlayabiliriz...

Linux:

1.Bios,MBR’yi RAM’e yükler.



2.MBR’deki makine kodları önyükleyicilerin(GRUP veya LILO) disk üzerindeki yerini belirler ve RAM’e yükler.



3.Önyükleyici,disk üzerinde önceden yapılandırılan işletim sistemi veya

sistemlerin olup olmadığını kontrol eder.Birden fazla varsa hangisinin

yükleneceğini kullanıcıya sorar.Disk üzerindeki Linux çekirdeği,boot

dizini altında wmlinuz<kernel-verisiyonu> adıyla yer alır.



4.Önyükleyici seçili işletim sisteminin çekirdeğini RAM’e yükler.



5.Önyükleyici,initrd olarak adlandırılan başlangıç RAM disk imajını
RAM’e yükler.initdr,sistemin açılışı için gerekli olan sürücleri yüklemek üzere çekirdek tarafından kullanılır



6.Çekirdeğin ve initdr’nin yükleme işleminin bitiminin ardından,artık ön yükleyici sistem açılışının kontrolünün işletim sisteminin çekirdeğine devrederek aradan çekilir.

Bu noktadan itibaren GRUp veya LILO önyükleyicinin görevi başarıyla tamamlanmıştır.

Artık çekirdek kendi marifetini göstermelidir.



7.Konrolü eline alan çekirdek,bellek de dahil olmak üzere işlemci,giriş/çıkış birimleri ve diks ünitelerini yapılandırmaya koyulur.



8.Çekirdekle birlikte yüklenmiş olan initdr sisteme bağlanır ve gerekli tüm sürücüler  ona yüklenir.



9.Kendisine root sanal aygıtını oluşturan çekirdek,onu root bölümü olarak sisteme sadece okunur biçimde sağlar.



10.Bu noktaya kadar,çekirdek sisteme yüklenmiştir ve çalışabilir durumdadır.ancak henüz hiçbir kullanıcı uygulaması ortada yoktur.



11.Dosa sistemi bağlandıktan sonra çekirdek,/sbin/init programını çalıştırarak,kullanıcı ortamının yapılandırmasını başlatır.Artık /sbin/init programını bundan sonraki sürecin kontrolünü eline almıştır.

Bu nedenle,/sbin/init başlatılacak diğer tüm işlemlerin atasıdır ve İşlem ID numarası

(PID:Process IDentifer) her zaman 1’dir.



12./sbin/init sitemin hangi çalışma seviyesinde(runlevel) açılacağını belirleyen/etc/inittab programını çalıştırır.



13.Daha sonra,/etc/inittab belirtilen çalışma seviyesine göre /etc/rc.d klasörü içerisindeki hangi rc dizini seçeceğine karar verir.Zira her bir rc dizini içerisinde açılış sırasında çalıştırılması gereken programların linkleri yer almaktadır.Böylece /sbin/init hangi işlemleri başlatacağınıbulmuş olacaktır İşlemlerde başladıktan sonra açılış süreci
tamamlanmış olacaktır.

Lostface’e teşekkür ederiz.
Linux Sistem ve Ağ Yönetimi - Alper Özbilen

Selametle

Kürşad Sesimizi Duy En Kısa Zamanda Bekliyoruz Makaleyi...